अनुभव मासिक

अनुभव, जानेवारी २०२० 'ब्र उच्चारणारी माणसं' अर्णब गोस्वामीसोबत झालेल्या वादामुळे सध्या कुणाल कामरा चर्चेत आहे. निव्वळ राजकीय व्यवस्थेलाच नव्हे तर सर्वच क्षेत्रातील प्रस्थापितांना प्रश्न विचारण्याचं धाडस करणाऱ्या कुणाल कामरा याबद्दलचा हा लेख वाचा अनुभव जानेवारी २०२०च्या अंकात. कुणाल कामरा  प्लीज डोन्ट शट अप या कुणाल ! कुणाल कामरा बारमध्ये शिरतो तेव्हा तीन माणसं त्याच्याकडे वळतात आणि म्हणतात, “जा, जा के पप्पू की चाट!” हा विनोद खुद्द कुणाल कामराच सांगतो- अनेकांना. त्याच्या शैलीत तो मिश्कील हसतही असणार हा विनोद सांगताना. त्याच्यावर असा विनोद का व्हावा? तो तर एक स्टँड-अप कॉमेडियन आहे. त्याच्या शोजमध्ये तो साधारण तासभर लोकांशी वेगवेगळ्या विषयांवर सहज सुचल्यासारख्या गप्पा मारत बोलतो, त्यात जबरदस्त पंचेस टाकतो. ते ऐकून लोक पोट धरधरून हसतात आणि फ्रेश होऊन बाहेर पडतात. आता हे काम करणाऱ्यावर सध्या विनोद का व्हावा? कारण तो, एका विशिष्ट वर्गाच्या भाषेत सांगायचं तर, देशद्रोही, हिंदुद्रोही, फेक्युलर, खांग्रेसी, लिबटार्ड आहे. म्हणजे इतकंच, की तो भारती...

लेख :  रामचंद्र गुहा सुहास पळशीकर  संजीब बरुआ जावेद आनंद सी राज कुमार चेतन भगत शेखर गुप्ता - १ व्हिडिओ फैजान मुस्तफा - एनआरसी फैजान मुस्तफा - सीएए देशभर उसळलेल्या तरुणाईच्या ओठांवर असलेली गाणी आणि  काही निवडक कवि ता   हम देखेंगे -  फ़ैज़ अहमद फ़ैज़  मुसलमान -  देवी प्रसाद मिश्र  मै कैसा मुसलमान हुँ भाई - हुसैन हैद्री  तुम कौन हो बे ? - पुनीत शर्मा  ये है जामिया की लड़कियाँ - अमीर अजीझ  मै हिंदुस्तान की बेटी हुँ - उम्मे कुलसूम  निकल पडी है बेटीया  बडा पछताओगे - पूजन साहिल  बकरे की अम्मा - गौरव कडू  पोल खोलो रॅप  जामिया रॅप 

-सुरज महाजन , अजय नेमाणे ‘ युनिक स्कूल ऑफ जर्नालिझम ’ शी संबंधित विद्यार्थ्यांनी निवडणुकीच्या काळात भटकंती करून लिहिलेले  हा  लेख . एक बिहारमध्ये पंधरा दिवसांचा मुक्काम ठोकून घेतलेल्या अनुभवांवर आधारित , तर दुसरा पुण्याच्या शेजारच्या मावळ लोकसभा मतदारसंघातल्या दुर्गम भागांमध्ये फेरफटका मारून लिहिलेला .    आजचा बिहार - जिगसॉचे काही तुकडे बिहार . सामाजिक बदलांची देशातील एक महत्त्वाची प्रयोगशाळा . अभ्यासकांना कोड्यात टाकणारा प्रांत . प्रचंड लोकसंख्या - गरिबी - बेकारी - बकाली - गुंडागर्दी - मागासलेपण - जातीपातींची घट्ट समीकरणं अशा अनेक कारणांसाठी देशभर प्रसिद्ध पावलेला . पण गेल्या काही काळात ही परिस्थिती बदलू पाहते आहे . या पार्श्वभूमीवर पुण्यात पत्रकारिता शिकणारे काही विद्यार्थी लोकसभा निवडणुकांच्या निमित्ताने बिहारमध्ये जाऊन थडकले . तेव्हा त्यांना काय दिसतं ? पंधरा दिवसांच्या मुक्कामात दिसलेले आजच्या बिहारचे हे काही तुकडे . बिहार नावाचं जिगसॉ पझल जोडण्यासाठी मदत करणारे .  आम्ही पुण्यातल्या रानडे इन्स्टिट्यूटचे पत्रकारितेचे विद्यार्थी . ...

-वृषाली जोगळेकर

प्रीति छत्रे अन्नाची नासाडी म्हटलं की आपल्याला लग्नकार्यातल्या जेवणावळी किंवा हॉटेलांमधली उष्ट्या अन्नाने ओसंडून वाहणारी टेबलं आठवतात; पण अन्नाच्या नासाडीचा आवाका त्यापलीकडेही बराच मोठा आहे. मध्यंतरी वर्तमानपत्रात आतल्या कुठल्या तरी पानावर एक छोटंसं वृत्त प्रकाशित झालं होतं. ‘कचराकुंड्यांची पाहणी करून वाचवले 1.2 कोटी रुपये’- अशा साधारण अर्थाचा तो मथळा होता. त्यात जे दिलेलं होतं ते चमकवणारं होतं. मुंबई आंतरराष्ट्रीय विमानतळावर खानपान-सेवा पुरवणार्‍या एका कंपनीचे एक उच्चपदस्थ अधिकारी त्या दिवशी विमानतळावर आपल्या विमानाची वाट पाहत थांबलेले होते. त्यांच्या कंपनीच्या ‘फुड लाऊंज’ची एक मोठी, आधुनिक ‘टपरी’ तिथे होतीच. त्यांना दिसलं, की टपरीच्या आसपास ठेवलेल्या कचराकुंड्या भरून वाहत होत्या. त्यांना आश्चर्य वाटलं. त्यांचं विमान जरा लेट झालं आणि त्यांना त्यावर विचार करण्यास थोडी उसंत मिळाली. त्यांनी काय केलं? सरळ दोन हॅण्डग्लोव्ह्ज चढवले आणि एका कचराकुंडीची पाहणी करायला सुरुवात केली. ती इतकी भरून का वाहत होती, लोकांना तिथे मिळणार्‍या अन्नाची चव आवडत नव्हती का, ते त्यांना तपासाय...

अनुभव फेब्रुवारी 2019

इल्से कोहलर-रोलेफसन : उंटाच्या प्रेमात पडलेली स्त्री क्षितिजापल्याड काय आहे याचा शोध घेण्यासाठी बाहेर पडलेल्या साहसी भटक्यांमुळेच आपल्याला जगाच्या कानाकोपर्‍यांचं ज्ञान होत आलं आहे. आजही असेच अनेक भटके आपला सुखासमाधानातला जीव धोक्यात टाकत कुठल्या तरी विषयाचा ध्यास घेत जगभर फिरत असतात. आपलं जगणं समृद्ध करणार्‍या अशा अवलियांवर निरंजन घाटे यांनी लिहिलेलं ‘हटके भटके’ हे पुस्तक नुकतंच समकालीन प्रकाशनातर्फे प्रकाशित झालं आहे. या पुस्तकातल्या एका अवलिया महिलेची ही गोष्ट. ‘संगीत रणदुदुंभी’ या जुन्या काळातल्या नाटकात एक गाणं होतं- ‘जगी हा खास वेड्यांचा पसारा माजला सारा ।’ त्या गाण्यात माणसाला लागू शकणार्‍या अनेक वेडांची यादी होती- कनक, कामिनी, राजसत्ता, देशभक्ती, असे कैक प्रकार. ही सर्व वेडं पुरुषांना लागतात, असं त्या गाण्यात ध्वनित होतं; पण स्त्रियांनाही अशी वेडं लागू शकतात याचीही अनेक उदाहरणं आहेत. त्यातलंच एक उदाहरण म्हणजे इल्से कोहलर-रोलेफसन. इल्सेला उंटांनी वेड लावलं. तिने उंटावरच्या संशोधनाच्या कामी स्वतःला वाहून घेतलं. तिचं संशोधनकार्य विशेषतः भारतातल्य...